Ada Ekranı
Ada Ekranı

Mahsa Amini protestolarında ölü sayısı 35’e çıktı: İran Cumhurbaşkanı Reisi’den sert müdahale sinyali geldi

58

İran’da Mahsa Amini’nin 16 Eylül’deki ölümü sonrası başlayan protestolar birçok kentte devam ederken İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi gösterilere sert müdahale edilebileceği sinyali verdi. Reisi, “İran, ülkenin güvenliğine ve huzuruna karşı hareket edenlerle kararlı şekilde başa çıkmalı” dedi.

İran Cumhurbaşkanı’nın bu ifadeleri geçen hafta hayatını kaybeden bir güvenlik görevlisinin ailesine açtığı taziye telefonunda sarf ettiği aktarılıyor. Sekizinci günündeki protestolarda en az 35 kişi hayatını kaybetti. Devlet medyası ölenler arasında 5 güvenlik görevlisinin olduğunu bildiriyor. Ülkenin batısında bir kentin göstericilerin kontrolüne geçtiği de kaydediliyor. Protestolar 80’den fazla şehir ve daha küçük yerleşim yerine yayıldı.

Norveç’in Oslo kenti merkezli İran İnsan Hakları isimli kuruluş göstericilere Kalaşnikof tipi silahla ateş açan üniformalı birinin videosunu paylaştı. Videonun Tahran’daki Firdevsi Bulvarı’nda kaydedildiği belirtiliyor. AFP haber ajansı Piranşehr ve Urmiye kentlerinde de benzer videoların çekildiğini aktarıyor.

Uluslararası Af Örgütü de 20 kentte protestoculara gerçek mermi sıkıldığına dair kanıt olduğunu açıkladı. Örgüt, yalnızca Çarşamba akşamı aralarında üç çocuğun da bulunduğu en az 19 kişinin güvenlik güçleri tarafından silahla öldürüldüğünü savundu.

Kürt kökenli 22 yaşındaki Mahsa Amini, Tahran’da başörtüsü denetimi yapan ahlak polisi tarafından gözaltına alındıktan üç gün sonra hayatını kaybetmişti. Amini’nin gözaltında dövüldüğü ve işkenceye maruz kaldığı, bu nedenle komaya girdiği iddia edildi. Polis ise Amini’nin Tahran’daki ahlak polisinin getirdiği karakolda aniden kalp rahatsızlığı yaşayarak hayatını kaybettiğini savundu.

‘Dövülme olmadığı sonucuna varıldı’

Amini’nin ölümü sonrası birçok kente yayılan protestolarda göstericilere gerçek mermi ile ateş açıldığı da iddia ediliyor. İran İçişleri Bakanı Ahmed Vahidi, Cuma günü yaptığı açıklamada Amini’nin dövülmediği iddiasını tekrarladı. Vahidi “Tanıklarla konuşuldu, videolar incelendi, adli tıptan görüş alındı ve dövülme olmadığı sonucuna varıldı” dedi.

Günlerdir devam eden protestolarda gözaltı sayısı da artıyor. Cuma günü yalnızca Gilan kentinde 739 kişinin gözaltına alındığı bunların 60’ının kadın olduğu açıklandı. Yerel polis müdürü ‘isyancılar’ olarak tanımladığı göstericilerin başka kentlerden şehre geldiğini de öne sürdü.

Sert müdahaleye karşın Cuma günü Tahran’da binlerce kişi protesto için sokağa çıktı. İsfahan, Tebriz gibi bazı şehirlerde güvenlik güçlerine destek veren yürüyüşler de yapılıyor.

Göstericilerin kontrolüne geçen kent

Ülkenin batısındaki Uşnu kentinin büyük bir bölümünün göstericilerin kontrolüne geçtiğine yönelik haberler geliyor. BBC’nin konuştuğu kentten kişiler çok sayıda İranlı yerel yetkilinin kenti terk ettiği ve güvenlik güçlerinin de geri çekildiğini aktarıyor.

İnternet kısıtlandı

İran’da hafta başından bu yana ciddi internet kısıtlamaları var. Twitter’a pek çok bölgede girilemezken WhatsApp üzerinden yalnızca mesaj gönderilebiliyor, video ve fotoğraf iletilemiyordu. Milyarder işadamı Elon Musk, kendisine internet servisi için Starlink uydu gönderilmesi yönünde yapılan çağrıya Twitter üzerinden yanıt verdi.

SpaceX şirketinin, İran’a Starlink temini için lisansa ihtiyacı olduğunu vurgulayan Musk, bunun için ABD’nin İran’a uyguladığı yaptırımlara bir istisna uygulanmasını talep etti. Bu gelişme üzerine Beyaz Saray, internet teknolojileri alanındaki yaptırımların hafifletileceğine yönelik bir açıklama yaptı. ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, “İran halkının karanlıkta bırakılmaması için elimizden gelen yardımı yapacağız” dedi.

Blinken Cuma günü Twitter’dan yaptığı açıklamada “Bugün İran halkının internet özgürlüğü ve bilginin serbest dolaşımına erişimi için aksiyon aldık ve İran hükümetinin sansürlerini aşmaları için gerekli dijital iletişime Genel Lisans sağladık” yazdı. Ancak Elon Musk ve Starlink’ten yeni bir açıklama gelmedi ve bu adımın, İran’daki internet sansürüne hızlı bir etkisi olması beklenmiyor.

BBC

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmek Mesajları Oku